Geniş Spektrumlu Piretoid Böcek İlacı
Sipermetrin Nedir?
Sipermetrin geniş spektrumlu bir insektisittir. Suda çözünürlüğü düşüktür ve uçucudur. Yeraltı suyuna sızmaması beklenir, ancak tespit edilmiştir. Ciddi bir deniz kirleticisi olarak sınıflandırılır. Toprakta orta derecede kalıcıdır. Güneş ışığında suda orta hızda bozunur. Memeliler için orta toksisite taşır. Biyolojik birikim konusunda bazı endişeler vardır. Tahriş edici olabilir, fakat ciddi insan sağlığı sorunu nadirdir. Çoğu su canlısı ve bal arısı için çok toksiktir.
Kullanım Alanları
Sipermetrin, tarım ve halk sağlığı alanında yaygın kullanılır. Buğday, arpa ve çavdar tarlalarında etkilidir. Bezelye, fasulye ve turpgillerde zararlı kontrolü sağlar. Kolza tohumu ve şeker pancarında sıkça uygulanır. Patates, elma ve armut üretiminde de kullanılır. Ayrıca çayır ve otlak alanlarında zararlı mücadelesinde tercih edilir.
Hedef Zararlılar
Sipermetrin, yaprak bitlerini ve BYDV vektörlerini hedef alır. Tırtıllar ve pire böcekleri üzerinde hızlı etki gösterir. Çiçek böcekleri ve bakla sivrisineklerini de etkili şekilde kontrol eder.
Kimyasal Özellikler
Kimyasal formül: C₂₂H₁₉Cl₂NO₃
Madde grubu: Piretroid insektisit ve akarisit
Temas ve mide etkili çalışır. Sodyum kanallarını modüle ederek zararlıları felç eder.
İzomerik Yapısı
Sipermetrin sekiz stereoizomerden oluşur. Cis izomerler biyolojik olarak trans izomerlerden daha aktiftir. Ticari ürünler cis:trans oranına göre değişir.
Formülasyon ve Uygulama
Genellikle emülsifiye edilebilir konsantre formda satılır. Su ile karıştırılıp sprey olarak uygulanır. Hayvanlar için topikal formülasyonları da mevcuttur.
Ticari Üretim
Sipermetrin, krizantemik asit türeviyle başlar. Kimyasal modifikasyon sonrası siyanofenoksibenzil alkol ile esterleşir. Bu işlem aktif sentetik piretrin molekülünü oluşturur.
İklim Üzerindeki Etki
Audsley ve ark. (2009), üretim için kg başına 600 MJ enerji gerektiğini bildirmiştir. Bu, yaklaşık 41,4 kg CO₂e emisyonu demektir.
İnsan Sağlığına Etkiler
Sipermetrin son derece toksiktir. ABD EPA, olası insan kanserojeni olarak sınıflandırır. Östrojenik etki ve endokrin bozulmaya yol açabilir. Karaciğer ve böbrek toksisitesi riski taşır.
Kaynak:
Lewis, K.A., Tzilivakis, J., Warner, D. ve Green, A. (2016). Pesticide Properties Database (PPDB).
Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal, 22(4), 1050-1064.
DOI: 10.1080/10807039.2015.1133242